## sóc, vọng
Mồng một âm lịch là ngày sóc: mặt trăng đứng giữa trái đất và mặt trời, quay mặt tối về phía ta.
_Mồng một lưỡi trai, mồng hai lá lúa,_
_mồng ba câu liêm, mồng bốn lưỡi liềm,_
_mồng năm liềm giật, mồng sáu thật trăng._
Ngày vọng trăng tròn: nhà thắp hương, chùa tụng giới, ngư dân chờ nước rong.
Nhật thực chỉ xảy ra vào ngày sóc. Kinh Thư chép chuyện hai quan coi lịch Hi và Hòa say rượu, bỏ việc, để mặt trời bị ăn mà không báo trước, bị vua sai quân đi hỏi tội. Trông lịch thời ấy là nghề sai một ngày thì có quân kéo đến nhà.
_Vầng trăng ai xẻ làm đôi,_
_nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường._
## giao thừa
Lịch bây giờ không nhìn trời. Một tuần trăng trung bình 29 ngày 12 giờ 44 phút 3 giây, cộng chừng chục hằng số hiệu chỉnh, ra thời điểm trăng non sai không quá vài phút.
Còn ngày thì tuỳ kinh tuyến. Năm 1967 miền Bắc chuyển lịch sang kinh tuyến 105°; Sài Gòn vẫn giữ giờ 120°, giống giờ Bắc Kinh. Trăng non tháng Giêng 1968 rơi lúc 23:29 giờ Hà Nội, tức 00:29 giờ Sài Gòn. Hà Nội ăn Tết Mậu Thân trước Sài Gòn một ngày.
Hai kinh tuyến lệch nhau một giờ. Trăng non rơi giữa hai cái nửa đêm ấy, hai nơi ăn Tết hai ngày.
Năm 2007, trăng non lúc 23:14 giờ Hà Nội, 00:14 giờ Bắc Kinh. Hà Nội ăn Tết trước Bắc Kinh một ngày.
_10/10/2026_